همستر موجودی ست شب فعال که اغلب در روز فقط برای غذا خوردن بیدار میشود.اوج فعالیت این جانور در هنگام غروب آفتاب آغاز و تا قبل از طلوع آفتاب روز بعد ادامه دارد.در این مدت همستر در حال کاوش و خوردن و بازی و جویدن ست.

و شاخص ترین رفتار همسترها عمل جویدن است که فعالیت حیاتی برای آنها محسوب می شود چون دندان همسترها در طول عمرشان مرتب در حال رشد کردن ست و اگر با عمل جویدن کوتاه نشود آنقدر بلند خواهد شد که وارد مغز همستر شده و باعث مرگ می شود!

حالا که ما تصمیم گرفته ایم از آنها در اسارت نگهداری کنیم نباید مانع فعالیت های طبیعی شان شویم.باید یاد بگیریم راحت ترین محیط برای زندگی آنها را فراهم کنیم.

عده ای از همسترها علاقه بیش از حد به جویدن دارند که این باید از جهتی باعث خوشحالی شما باشد چراکه نشاندهنده سلامت کامل همستر شماست هرچند این سرگرمی گاه برای شما دردسرساز خواهد بود.

برای مثال این دسته از همسترها را نباید به مدت طولانی و بدون نظارت مستقیم در محیط خانه رها کرد چون حتی سیم های تلویزیون و کامپیوتر را هم می جوند!!

مشکل دیگری که برای این همسترها وجود دارد تخریب لانه شان ست.این دسته از همسترها آنقدر به عمل جویدن چرخ و فلک و ظروف پلاستیکی و هر چیز قابل جویدن ادامه می دهند تا آن را از بین ببرند.

متاسفانه در این بین برخی لوازمی مثل چرخ و فلک فلزی را توصیه می کنند که اصلا توصیه خوبی نیست.چون این دسته از همسترها آنقدر به جویدن علاقه دارند که با سماجت به جویدن لوازم فلزی هم ادامه می دهند و مقاومت این اشیاء باعث آسیب رساندن به دندان هایشان می شود.شکستن دندانها و یا کج شدن آنها گاه جان همستر شما را میگیرد! چراکه دندان کج به تدریج رشد کرده و در مغز حیوان فرو می رود و مرگ دردناکی را برای جانور به همراه خواهد داشت.

نتیجه اینکه به هیچ وجه برای همسترها از وسایل فلزی استفاده نکنید.این دسته از همسترها را می توانید در آکواریوم نگهداری کنید و تونل و یا یک چرخ وفلک تلقی جایگزین خوبی برای همستر شما خواهد بود.

در مقابل این دسته،دسته دیگری از همسترها هستند که خیلی اهل جویدن نیستند! مجبورید که آنها را تشویق به این کار کنید برای این دسته حتما یک تکه شاخه درخت سمپاشی نشده که عصاره غذای مورعلاقه شان روی آن ریخته شده بگذارید(به طور مثال اگر عاشق انگور ست آب انگور روی چوب بریزید)،شاید بوسیله آن اقدام به کوتاه کردن دندانهایش کند اگر مشاهده کردید که علاقه ای به این کار ندارد فقط دامپزشک می تواند با وسایل مخصوص اقدام به این عمل نماید.

*هشدار:به هیچ وجه خلاقیت به خرج ندهید و با وسایلی همچون سوهان یا ناخن گیر اقدام به این کار نکنید.این کار قطعا همستر را خواهد کشت!

ویتامین A: (که از این دسته سبزیجات و هویج و شبدر در رژیم غذائی همستر وجود دارد).کمبود این ویتامین باعث بروز بیماری اسهال و سو ء تغذیه می شود.

ویتامین B: (که بوسیله مخمر،جوانه گندم،جگر و گوشت پخته برای همسترها تامین می شود).کمبود این میتامین هم اسهال و سوء تغذیه را به دنبال دارد.

ویتامین C: (میوه و سبزیجات تازه و تمیز برای این منظور در رژیم غذائی همستر گنجانده شده است).کمبود این ویتامین بیماری اسکوربوت و تورم مفاصل را موجود می شود.

ویتامین D: (که در جوانه گندم و سبزیجات و شیر وجود دارد)کمبود این ویتامین پوکی استخوان را به دنبال دارد.

ویتامین E: (سبزیجات و جوانه گندم و شبدر تامین کننده این ویتامین هستند).کمبود این ویتامین سبب بروز بیماری  پوستی و ناتوانائی جنسی می شود.

مواد لازم:قطعه کوچک نان باگت،۲ تکه سویا،یک قاشق غذاخوری شیر کم چرب،یک قاشق چای خوری جوی پرک شده،یک قاشق چای خوری غذای کنسروی سگ،مقداری سبزی تازه،سه قطره مکمل ویتامین

همه مواد را در میکسر ریز کرده و برای همستر کوچولو سرو می کنیم.

*به یاد داشته باشید این غذا حداکثر ظرف یک ساعت بعد از تهیه باید مصرف شود بنابراین بقیه غذا را بعد از این مدت دور بریزید و ظرف را به خوبی شستشو دهید!

بعد از بلوغ تشخیص جنسیت بسیار آسان است چراکه آلت تناسلی همستر نر برجسته شده و قابل رویت است اما در مورد افرادی که قصد خرید همستر کوچک را دارند تشخیص اندکی مشکل است.

فاصله سوراخ مقعد با دستگاه تناسلی در ماده بسیار کمتر از همستر نر می باشد.

                                  ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

و اما در مورد همسترهای کوتوله(همستر روسی یا روبوروفسکی)علاوه بر این راه تشخیص دیگری هم وجود دارد.همستر نر دارای روزنه بسیار ظریف در وسط شکم خود می باشد که بوی خاصی را برای جلب نظر همستر ماده ترشح می کند.

 فراموش نکنید یک قاعده کلی هم وجود دارد.آناتومی نرها مخروطی ست.یعنی جمجمه و انتهای بدن حالت تیزی دارد.اما در مورد همسترهای ماده این حالت وجود ندارد.آنها گردتر و چاق تر هستند.

قبل از لیست کردن سبد غذائی همستر باید بدانیم که به چه چیزهائی نیاز دارند.بدون شک این کاملترین رژیم غذایی ست که تا به حال در یک وبلاگ فارسی می خوانید.واقعا جای بسی تاسف است که سایتها و وبلاگهای راهنما گاهی بدون تحقیق و تنها با بسنده کردن به شنیده ها اقدام به مشاوره در این زمینه می کنند و گاه رژیم غذائی مشابه انسان مثل برنج و بیسکویت برای همسترها تجویز می کنند.لیست زیر توسط متخصصین تغذیه حیوانات تنظیم شده است!

۱-پروتئین: تاثیر به سزائی برای رشد همسترها دارد و همچنین ماده حیاتی همسترهای باردار است.تخم مرغ پخته ،جوانه گندم،نخود فرنگی،جوی دوسر پرک شده،بادام،پسته،فندق،بهترین تامین کننده پروتئین برای همسترهاست.

۲-کربوهیدرات ها(شکر و نشاسته)-چربی! اغلب مردم تصور می کنند این غذاها برای همسترها مضر می باشد اما اگر به درستی نحوه استفاده از آنها را بدانیم مفید خواهند بود.این دسته از غذاها برای تامین انرژی همسترها ضروری ست که در رژیم غذائی همسترها بوسیله شیر و مخمر و سیب زمینی و ذرت و جوی پرک شده تامین می شود.شیر باید ولرم و تازه باشد و در پایان روز حتما ظرف شیر شسته شود.یک قاشق غذاخوری شیر دو روز در هفته توصیه می شود.

۳-ویتامین: مخمر حاوی مقدار زیادی ویتامین ب می باشد که برای کاهش استرس همسترها مفید است و مصرف آن فقط هفته ای یکبار به میزان کم توصیه می شود.fish liver که حاوی ویتامین آ و د می باشد و هفته ای یکبار به همراه گندم میکس شده مناسب ست.جگر پخته و سبزیجات و میوه تازه و جوانه گندم نیز سرشار از ویتامین ست.

۴- مواد معدنی و آهن: که در سبزیجات و شیر و دانه های جو و گندم وجود دارد. 

۵-آب

بهترین غذاهائی که شما می توانید برای همستر خود فراهم کنید:سیب،اسفناج،شاه دونه،موز،نخود و لوبیا سبز پخته،کلم،گل کلم،کلم برگ،هویج،کرفس،ذرت(بلال)،کدو مسمائی،خیار،انگور،سیب زمینی پخته،شلغم،جوانه گندم،سبزیجات و شبدر،نخود فرنگی،جوی دوسر پرک شده،بادام،پسته،فندق،آب تره،جگر پخته(به میزان کم و هفته ای یکبار)،علف تازه(من خودم امتحانش نکردم چون نمی دونم چه نوع علفی مناسبه)

*نکته مهم: موز و سیب و هویج برای کوتوله های روسی به هیچ وجه توصیه نمی شود!ممنوعیت مصرف شیرینی و شکلات و کاکائو و نمک و روغن و کلیه غذاهای حاوی روغن شامل همه نژادها می شود.در مورد مصرف گوشت هنوز اختلاف نظرهائی وجود دارد.دسته ای معتقدند از آنجائی که همستر ذاتا گوشتخوار نیست این نوع تغذیه باعث تشویق جانور به همزاد خواری می شود اما اغلب پرورش دهندگان تاکید دارند عمل خوردن نوزاد غریزی ست و هیچ ربطی به تغذیه با گوشت ندارد بنابراین مصرف کم گوشت پخته بلامانع است!

باید به خاطر داشته باشیم که همسترها هم ذائقه های متفاوتی دارند،بنابراین مطمئنا هر کدام از همسترها فقط بخشی از رژیم غذائی فوق الذکر را رعایت خواهند کرد چراکه برخی از غذاهای این لیست را دوست ندارند!!

روسی	روبوروفسکی	چینی	سفید زمستانی	سوری	*
استپ	بیابان-نیمه بیابان	استپ-نیمه بیابان	علفزار-استپ	علفزار	زیستگاه
۱۰-۷.۵	۵	۱۳-۱۰	۱۰	ـــ	قد
۲-۱.۵	۳.۵ -۳	۳-۲	۲-۱.۵	۲.۵-۲	طول عمر
آرام-دست آموز	سریع-جهنده	تهاجمی	آرام-دست آموز	آرام-دست آموز	رفتار
آسان	متغیر-بسته به رفتار همستر	سخت در اسارت	آسان	آسان	نوع تکثیر
۲۲-۱۸	۳۰-۲۳	۲۱	۲۵-۱۸	۲۱-۱۶	دوره بارداری
۱۲-۸	۸-۶	۴	۶-۴	۲۰-۶	تعداد توله ها در هر زایمان
۲۱ روز	۳۰-۲۸ روز	۲۱ روز	۲۰ روز	۲۱ روز	دوران شیردهی
۳ماهگی	۴ ماهگی	۲ ماهگی*	۲ ماهگی*	۲ماهگی*	سن بلوغ

*باید به این نکته توجه داشت که اگرچه برخی از نژادها در دو ماهگی بالغ می شوند اما بارداری تا قبل از سه ماهگی و در مورد برخی دیگر از همسترها که جثه کوچکی دارند تا قبل از چهارماهگی اغلب خطرآفرین خواهدبود.چنانچه قصد تکثیر همستر را دارید به این نکته توجه کنید!

بر خلاف تصور عموم مردم ۶ گونه همستر در دنیا وجود دارد که البته یک دسته خود به گونه های کوچکتری دسته بندی می شوند.

۱-همستر سوری(Syrian Hamsters) یا golden hamster: معمول ترین گونه همستر موجود در ایران است چراکه بیشترین سازگاری را با شرایط آب و هوائی ما دارد.تشخیص این گونه بسیار راحت است.کشیده تر و لاغرتر از همتایان دیگر خود است و همچنین چشمان ریزتری دارد.(در بخش مقایسه نژادهای مختلف گونه های مختلف همستر را از هر جهت مقایسه خواهیم کرد و تشخیص آنها از هم در آن بخش آسانتر خواهد بود).این گونه به سه دسته کلی تقسیم می شود.این نژاد همچنین به همستر طلایی هم معروف است و از آنجایی که به اعتقاد خیلی‌ها وی مناسب‌ترین همستر برای کودکان محسوب می‌شود، بیش از سایر نژادها به عنوان حیوان خانگی مطرح گشته است. همستر سوری بسیار منزوی است. طول آن تا 20 سانتیمتر نیز می‌رسد. از سایر ویژگی‌های ظاهری حیوان می‌توان به پاهای بدون موی آن، جیب‌های گونه‌ای حجیم و تنوع رنگی زیادش اشاره کرد. همستر سوریه‌ای به راحتی اهلی و رام گشته و حداکثر تا 5/2 سال عمر می کند.

الف)مو کوتاه(Short Hair): تعداد زیادی از آن را در اینجا دیده ایم حتی در مولوی!این دسته تنوع رنگی زیادی دره و در رنگهای سفید،کرم،مشکی،خاکستری،طلائی،قهوه ای و یا ترکیبی از این رنگها موجودست.

ب)مو بلند(Long Hair): این گونه از همستر سوری هم خوشبختانه در اینجا کمیاب نیست.

ج)فری و پشمالو(Rex): حجم موهایش بسیار بیشتر از همستر سوری مو بلند است و ظاهری آشفته دارد که به ندرت اینگونه را در ایران دیده ام.

۳-همستر کوتوله روسی(Dwarf Russian Hamsters) یا dzungarian: این نژاد همستر طولی به اندازۀ 10 تا 12 سانتیمتر داشته و دارای بدنی چاق، گرد و شفاف می‌باشد. محل سکونت آن در جلگه‌ها و صحراها و مناطق نیمه بیابانی آسیای مرکزی می‌باشد البته وی در علفزارهای مغولستان و شمال چین نیز زیست می‌کند. یک نکتۀ جالب در مورد این نژاد این است که نرها از ماده‌ها بزرگتر هستند. همستر کوتولۀ روسی یک حیوان اجتماعی بوده و به راحتی با سایر همسترها کنار می‌آید. طول عمر آن حداکثر 2 سال است. با توجه به این که این نژاد از صبر و تحمل چندان زیادی برخوردار نیست بنابراین به هنگام احساس ترس، احتمال این که اقدام به گاز گرفتن بکند زیاد است. با این حال با توجه به اندازۀ کوچکی که دارد، حیوان خانگی خوبی برای کودکان محسوب می‌شود. از ویژگی‌های دیگر این نژاد همستر داشتن بدنی با حالت ارتجاعی و قابل انبساط و پاهای پرمو است.تعداد کمی از این همسترها در ایران هستند و اغلب اصیل نبوده و از ترکیب دو نژاد روسی و سوری به وجود آمده اند با این حال به دلیل منحصر به فرد بودن  گرانتر هستند.

۴-همستر کوتوله روبوروفسکی(Dwarf Roborovskis Hamsters): کوچکترین گونه شناخته شده همستر در دنیاست.(قد بالغ: فقط ۵ سانتی متر!).به دلیل طولانی بودن دوره بارداری،تکثیر دشوار در اسارت و تعداد کم توله ها در هر زایمان گرانترین گونه همستر می باشد. از آنجایی که از نظر رفتاری ترسو می‌باشد، رام و  اهلی کردن آن چندان راحت نیست، از این رو نژاد مناسبی به عنوان حیوان خانگی نمی‌باشد. همستر روبورفسکی طلایی – نارنجی با شکم و ابروهای سفیدرنگ و چشم‌های سیاه، از زیباترین و جذابترین همسترها محسوب می‌شود. طول عمر این همستر تقریباً 3 سال است.از خصوصیات دیگر این نژاد سریع و فرز بودن آن است. این ویژگی به اضافۀ کوچک بودنش، وی را قادر می‌سازد تا از کوچکترین و باریک‌ترین منافذ قفس بیرون بیاید. این نژاد همستر روحیۀ اجتماعی بسیار بالایی دارد به همین خاطر می‌توان آن را با سایر نژادهای همستر نیز نگهداری کرد.این گونه را در ایران نداریم.

 ۵-همستر چینی(Chinese Hamsters): به علت شباهت زیادش به موش و همچنین حالت تهاجمی و مشکل بودن تکثیر در اسارت طرفداران زیادی ندارد.لاغر و بسیار کشیده و دارای دُمی بلند است که تشخیص آن را بسیار آسان کرده است.منشأ این همستر مغولستان و قسمت‌های شمال چین می‌باشد. همستر چینی از لحاظ ژنتیکی بسیار شبیه به موش است به همین خاطر اهلی و دست‌آموز کردن آن مشکل است. همستر چینی بسیار ترسو بوده و در فصل جفت‌گیری ماده‌ها رفتار تهاجمی شدیدی نسبت به نرها دارند. این همستر اغلب به رنگ قهوه‌ای با رگه‌های تیره دیده می‌شود. گوش همستر چینی، خاکستری بوده و دارای چشمان سیاه رنگی می‌باشد. این نژاد بسیار اجتماعی بوده و به راحتی با نژادهای دیگر اخت می‌شود. حداکثر طول عمر حیوان 3 سال است.

۶-سفیدهای زمستانی(Winter Whites): گونه ای شاخص که من در هیچ مقاله فارسی نامی از آن ندیده ام!!سر بزرگتری نسبت به بقیه همسترها دارد و این مشخصه چهره ای جالب و کاریکاتوری به وی داده.این گونه و گونه سوری تنها همسترهائی هستند که توانائی افزایش حجم مو در هنگام زمستان را دارند مسئله ای که متاسفانه در اسارت به ندرت اتفاق می افتد.منشأ این نژاد نواحی جنوب شرقی و جنوب غربی سیبری و جلگه‌های پرعلف قزاقستان می‌باشد. نسبت به همستر کوتولۀ روسی جثۀ کوچکتری دارد و حداکثر طول آن 10 سانتیمتر می‌باشد. خصوصیت جالب این نژاد که در واقع اسم خود را نیز از همین ویژگی‌اش گرفته، این است که در فصل زمستان رنگ آن تغییر کرده و سفید می‌شود.از دیگر خصوصیات ظاهری حیوان می‌توان به جثۀ بسیار کوچک، چشمان برجسته، ستون فقرات خمیده، گوش‌های خاکستری رنگ، شکم سفید و پاهای خزدارش اشاره کرد. همستر کوتولۀ زمستان سفید روسی فوق‌العاده اجتماعی است و به راحتی اهلی می‌شود. حداکثر طول عمر این نژاد 2 سال است.متاسفانه گونه سفیدهای زمستانی را هم در ایران نداریم.

 و اما همستر آلبینو : نژاد مستقلی محسوب نمی شود.در واقع به همسترهای چشم قرمز آلبینو می گویند که معمولا هم سفید رنگ هستند!در حقیقت ویژگی آلبینو (چشم قرمز یا نارنجی)در اغلب حیوانات خانگی دیده میشود.مثل خرگوش و گربه.